www.ustundagfen.tr.gg

Murat Üstündağ-Kayseri Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu-Fen Bilimleri Öğretmeni

Fen Hayat, Hayat Fendir...

Az Yoruldum Çok Çıktım

DENEYİN AMACI            :
Makaralar ve Palangalar              :

Makara sistemlerinin oluşturulmasının ve makara çiftinin sağlayacağı kolaylığın kavratılmasının sağlanması.


Sandalye İle Kendini Çekme         :
Basit makinelerin farklı uygulamalarının gösterilmesinin sağlanması.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER    :
Makaralar ve Palangalar              :

1-            Makara askı sistemi                                                        
2-            Statif Çubuk
3-            Hareketli ve sabit makara                                                              
4-            Palangalar
5-            Dinamometre (4)                                                                              
6-            İplik
7-            Makas                                                                                
8-            Palangalar                                                          
9-            Bunzen kıskacı              
10-          Yarıklı ağırlık takımı                                       
11-          Masa kıskacı

Sandalye İle Kendini Çekme         :
1-            Kalın ip
2-            Sandalye, tabure veya tahta oturak
3-            Kalın tahta
4-            Kancalı kasnak (10)
5-            Minder
6-            Halka (
10 cm çaplı)

DENEYİN YAPILIŞI       :
Makaralar ve Palangalar              :

1-            Dinamometrenin kullanılacak konumda (yatay, aşağı veya yukarı) sıfır ayarı yapılır.
2-            Makaralar şekilde görüldüğü gibi ip yardımıyla statif çubuğun üst ucuna tutturulur.
3-            Uygun uzunlukta ip kesilerek makaradan geçirilir. İpin ucuna dinamometre takılarak yük ve kuvvet değerleri ölçülür.
4-            Bulunan sonuçlar değerlendirilir.
5-            Palanga düzenekleri sırayla kurulur.
6-            Yük miktarı her seferinde değiştirilip kuvvet belirlenir. Bulunan sonuçlar değerlendirilir.
7-            Metre yardımıyla yük ve kuvvetin aldığı yol ölçülür. Bulunan sonuçlar değerlendirilir.

Sandalye İle Kendini Çekme         :
1-            Şekildeki makara sistemi kurulur.
2-            Sandalyeyi taşıyacak ip sağlam bir halkaya bağlanır.
3-            Sandalyenin dört bacağından ip geçirilir ve iplerin oturan kişiyi rahatsız etmemesi için 50x50 cm boyutlarında tahta kullanılarak dört ip tahtanın dört köşesinden açılan delikten geçirilerek halkaya bağlanır.
4-            Makaralardan biri yere sabitlenerek oturan kişinin ipi kolay çekmesi sağlanır.
5-            Makara sistemi basket potasına veya kalın tahtadan yapılan askı düzeneğine asılır ve sandalyenin altına minder yerleştirilir.

TEORİK BİLGİ                :
Makaralar ve Palangalar              :

Hareketli makaralarda kuvvet, yükün yarısına eşittir. Sabit makarada ise kuvvetten herhangi bir kazanç yoktur. O halde bu karışık makara sisteminde  Kuvvet = Yük/ 2 olacaktır. Bu sistemde sabit makaranın faydası; kuvvetin yönünü aşağıya doğru değiştirmektir.
Palangalarda kullanılan makara sayısı ve kuvvetin uygulanış yönü kuvvet kazancını etkiler. Makara sayısı arttıkça kuvvet kazancı da artar.( Kuvvet = Yük / Yükü çeken ip sayısı )
Palangalarda kuvvetten kaç kat kazanç sağlanırsa, yoldan da o kadar kaybedilir.
Bu sonuçlara göre palangalarda işçe bir kazanç yoktur. Kuvvetin yaptığı iş, yükün kazandığı enerjiye eşittir.
Hareketli makaralar; yükle birlikte hareket eden, hem iş yapma kolaylığı, hem de kuvvet kazancı sağlayan basit makinelerdir. Hareketli makarada ipler paralel olmak şartıyla; 
                Kuvvet = Yük / 2 ‘dir.
Hareketli makaralarda kuvvetten kazanç olmasına  karşın , yoldan iki kat kayıp vardır. Yani yükü
1 metre yukarı kaldırmak  için kuvvet 2 metre yol almalıdır.
Hareketli makaraya uygulanan kuvvetin yönü yukarı doğrudur. Yukarı doğru kuvveti zor uygularız. Onun için, aşağıdaki şekil gibi makara çifti yaparak kuvvetin yönünü istediğimiz şekilde değiştirebiliriz.
Makara çifti; yükün yarısına eşittir ve aşağıya doğru uygulayacağımız bir kuvvetle, yükü yukarıya doğru çıkarmamızı sağlar.
Sabit ve hareketli makaraların bir arada kullanılmasıyla oluşturulan sisteme “palanga” denir.
Sistemde; Kuvvet = yük / yükü çeken ip sayısı
Kuvvet aşağıya doğru uygulanıyorsa; Kuvvet = Yük / Makara sayısı olur.

DENEY DOKÜMANLARINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

AZ YORULDUM ÇOK ÇIKTIM-MURAT ÜSTÜNDAĞ-FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ-ŞENLİK HAZIRLIKLARI-01.06.2015


Murat Üstündağ-Kayseri Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu-Fen Bilimleri Öğretmeni

Okullar Okullar