www.ustundagfen.tr.gg

Murat Üstündağ-Kayseri Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu-Fen Bilimleri Öğretmeni

Fen Hayat, Hayat Fendir...

Asit Volkanı

DENEYİN AMACI            :
Kimyasal tepkimelerde ısı ve ışık açığa çıkmasının gözlenmesi.

KULLANILAN ARAÇ VE GEREÇLER    :
1-            Sodyum klorat (NaClO3)
2-            Şeker     

3-            Sülfürikasit (H2SO4)
4-            Porselen kroze

5-            Volkan modeli

6-            Alçı

7-            Alüminyum folyo

8-            30x30 cm boyutlarında tahta zemin

9-            Cam boru veya damlalık

10-          Deney tüpü

11-          Tüplük

12-          Beherglas (100 mL)

13-          Beherglas veya kavanoz

14-          Spatül

15-          Su

16-          Farklı klorat tuzları (Mg(ClO3)2, Ca(ClO3)2, Al(ClO3)3)

17-          Gözlük

18-          Eldiven

19-          Maske

DENEYİN YAPILIŞI       :
1-            Toz şeker havanda dövülerek ezilir.
2-            Sodyum klorat havanda dövülerek ezilir.

3-            Eşit miktarda toz şeker ile sodyum klorat karıştırılır. (Deneyin yapılışında kullanılan kimyasal maddenin miktarları önemli değildir, her oranda alev çıkışı gözlenebilir.).

4-            Alçı yardımıyla yapılan volkan modeli tahta zemin üzerine oturtulur, içerisine deney tüpü yerleştirilir ve alüminyum folyo ile kaplanır.

5-            Küçük beherglas içerisinde şeker ve sodyum klorat karıştırılarak volkan içerisine dökülür.

6-            Volkanın içerisinde bulunan şeker–sodyum klorat karışımı üzerine birkaç damla sülfürik asit cam boru veya damlalık yardımıyla damlatılır.

7-            Sülfürik asit ilave edildiğinde parlama şeklinde çok hızlı bir yanma reaksiyonu olduğu için asit döküldüğü anda uzaklaşılır.

8-            Mutlaka gözlük, eldiven ve maske kullanılır.

9-            Damlalık veya cam boru içerisinde kalan sülfürik asitin şeker veya sodyum klorata damlamaması için her deneme sonrasında su içerisine batırılarak seyreltilir.

10-            Yanma sonucu geriye, köpüğümsü yapıda karbon kalır. Bu madde volkan içerisinden spatül yardımıyla alınarak atık kutusuna atılır.

11-          Deney, çelik bir bardak içinde yapıldığında, bardağın alt kısımları kor hale gelir.

12-          Sodyum klorat yerine potasyum klorat da kullanılabilir. Ayrıca karışıma değişik klorat tuzları ilave edilebilir ve reaksiyon sırasında farklı renklerde alev elde edilebilir.

TEORİK BİLGİ                :
Organik maddeler yandığında CO2, su ve ısı verilen şekerde bir organik madde olduğu için yanma reaksiyonunda CO2, H2O ve büyük miktarda ısı açığa çıkarır. Bu deneyde şekerin doğrudan yanması değil oksitleyici maddelerle yanmasıdır. Deneyde, derişik sülfürik asit, şekerle tepkimeye girerek, karbon ve su oluşturur.

C12H22O11 + H2SO4
® CO2 + H2O + ısı


Bu ekzotermik bir tepkimedir ve açığa çıkan ısı, KClO3’ün, KCl ve O2 seklinde bozunmasına neden olur.


KClO3 + ısı
® KCl + O2


Oluşan O2’de, sekerden oluşan karbonla (yani kömürle) tepkimeye girerek yanar ve CO2 oluşturur.


C + O2
® CO2


Beyaz dumanın sebebi oluşan KCl`den kaynaklanır. Tepkime çok daha ekzotermik bir tepkime olan ama yüksek bir aktivasyon enerjisine sahip termit adi verilen tepkimenin başlatılmasında kullanılır.


Al + Fe2O3
® Al2O3 + Fe


Bu tepkime sonucu sıvı demir elde edilir. Demirin erime noktasının
15380C olduğu düşünülürse, tepkimenin oldukça ekzotermik olduğu daha iyi anlaşılır.

Bu deney KClO3 eklenmeden de yapılabilir. Burada şekerin H2SO4 ile reaksiyonundan karbonlaşması kömürleşmesi meydana gelir. Karışımın yeni şekeri H2SO4 ilave edilmesi yavaş bir reaksiyon, hızlandırmak için karışım ısıtılırsa reaksiyon hızlanır.

DENEY DOKÜMANLARINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

VOLKAN MODELİ YAPIMI-MURAT ÜSTÜNDAĞ-FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ-24.05.2013

ASİT VOLKANI-MURAT ÜSTÜNDAĞ-FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ-27.05.2013


ASİT VOLKANI-MURAT ÜSTÜNDAĞ-FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ-BİLİM ŞENLİĞİ HAZIRLIKLARI-12.05.2014


ASİT VOLKANI-MURAT ÜSTÜNDAĞ-FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ-ŞENLİK HAZIRLIKLARI-01.06.2015

Murat Üstündağ-Kayseri Mehmet Akif Ersoy Ortaokulu-Fen Bilimleri Öğretmeni

Okullar Okullar